آرایه اسلوب معادله

36,971

اسلوب معادله چیست

اسلوب معادله : آرایه اسلوب معادله یا تمثیل بدین سان است که گوینده یا شاعر، مطلبی را که در ذهن دارد، در یک مصراع بیان می­ کند و به کمک یک معادل سازی در مصراع دوم، سخن خود را برای خواننده و مخاطب خود، روشن و محسوس می کند و بدین گونه منظور خود را بهتر به مخاطب می­ رساند؛ یعنی برای اینکه مطلب خود را عینیت بخشد و آن را برای خواننده روشنتر و ملموس­تر کند، با آوردن یک مصراع به عنوان معادل برای مصراع اول، به گونه­ ای آن را تفسیر کرده و به درک بهتر آن کمک می­ کند.

در این شیوه، شاعر چنان با هنرمندی خود، این کار را انجام می­ دهد که اگر جای دو مصراع را با هم عوض کنیم، خللی در سخن ایجاد نمی ­شود. برای درک بهتر این معادله، در بیشتر مواقع می­ توان در میان دو مصراع مورد نظر، عبارت «همان طور که» را قرار داد. در واقع در آرایه اسلوب معادله، گونه ­ای تشبیه پنهان میان دو مصراع وجود دارد.

***

برای دیدن سایر آرایه های ادبی میتوانید از صفحه آرایه ها و صنایع ادبی بازدید کنید.

آژانس طراحی سایت و سئو

***

مثال آرایه اسلوب معادله:

شعر دود اگر بالا نشیند کسر شان شعله نیست اسلوب معادله:

دود اگر بالا نشیند کسر شأن شعله نیست        جای چشم ابرو نگیرد، گرچه او بالاتر است (صائب)

در بیت بالا، شاعر در مصراع اول می ­گوید: اگرچه دود از شعله بالاتر می ­رود، اما ارزش آن به اندازۀ شعله نیست و بالا رفتن دود سبب کم شدن شأن و ارزش شعله نمی­ شود. در مصراع دوم، یک معادل برای مصراع اول می­ آورد و می­ گوید: همان طور که اگرچه ابرو بالاتر از چشم قرار دارد، اما هرگز به اندازۀ چشم ارزش ندارد و نمی­ تواند جایگزین چشم شود.

بدین گونه می­ خواهد که منظور خود را برای خواننده باز کند و خواننده سخن او را بهتر بفهمد و بپذیرد. شاعر  می­ گوید: بالا رفتن دود نسبت به آتش، مانند بالا بودن ابرو بر روی چشم است که در هر دو مورد، آنچه پایین­ تر قرار گرفته (شعله، چشم) با ارزش­تر از آنچه بالاتر است (دود، ابرو)، می­ باشد و بالا قرار گرفتن، ملاک باارزش بودن نیست.

می­ توان گفت که درآرایه اسلوب معادله یا همان آرایه تمثیل، مفهوم مصراع اول و دوم یک بیت با هم برابرند، یا هر دو مصراع به یک پیام و منظور اشاره می­ کنند و همدیگر را تأیید می­ کنند.

 

نکته:

گاهی نیز شاعر اسلوب معادله را در دو بیت بیان می­ کند، یعنی سخن خود را در یک بیت بیان می­ کند و بیت بعد را به عنوان معادل آن به کار می­ برد.

اسلوب معادله باید بدین گونه باشد که دو مصراع کاملاً از لحاظ نحوی استقلال داشته باشند و از هم تفکیک‌پذیر باشند و هیچ حرف ربط و یا حرف شرط و یا چیز دیگری که حتّی در معنا، نه فقط به لحاظ نحوی، آن دو مصراع را به هم مرتبط سازد، یافت نشود.

 

اسلوب معادله مثال:

میان دو مصراع بیت زیر،آرایه اسلوب معادله هست.شاعر می­ گوید: هیچ کس مانند من که از یارم جدا شده ام، ارزش دوست واقعی را نمی­ داند. همان طور که فقط آن ماهی که از آب جدا شده و بر خشکی ­اُفتاده است، قدر و ارزش آب را می ­داند:

مقدار یار همنفس چون من نداند هیچکس            ماهی که بر خشک اوفتد قیمت بداند آب را (سعدی)

***

در این بیت، شاعر می­ گوید: آدم هنگامی که پیر می­ شود و عمرش رو به تمام شدن است، حرص او جوانتر و بیشتر می­ شود، همان طور که خواب انسان، در وقت سحر که هنگام بیداری است، سنگین تر می­ شود:

آدمی پیر چو شد حرص جوان می‌گردد          خواب در وقت سحرگاه گران می‌گردد (صائب تبریزی)

***

اگر نظر و یا سوالی درباره‌ی ارایه اسلوب معادله دارید، لطفا در بخش نظرات مطرح کنید تا پاسخگوی شما باشیم.

7 نظرات
  1. سهیل می گوید

    سلام بسیار عالی و کامل اسلوب معادله را توضیح دادید تشکر

  2. شادی می گوید

    خیلی ممنون از توضیحات خوبتون درباره ی اسلوب معادله
    خسته نباشید

  3. هادی می گوید

    عالی و کامل

  4. شیما می گوید

    ممنون از مقاله خوبتون درباره ی آرایه اسلوب معادله

  5. حامد می گوید

    خیلی ممنون عالی بود

  6. امیر می گوید

    خیلی واضح، قابل فهم و عالی توضیح دادید ممنون

  7. آوین می گوید

    بسیار کامل و مفهومی توضیح دادین ممنونم

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.