مبالغه

36,632

آرایه مبالغه(بزرگ نمایی):

اغراق چیست:بزرگ­ نمایی یا مبالغه در کلام، آن است که که در وصف کسی یا چیزی، ویژگی­ های آن را بسیار بزرگتر و فراتر از آنچه که هست، بیان کنند. مبالغه بر زیبایی کلام و جنبه های عاطفی و احساسی شعر یا نثر می افزاید.

***

برای دیدن سایر آرایه های ادبی میتوانید از صفحه آرایه ها و صنایع ادبی بازدید کنید.

انواع بزرگ نمایی:

بزرگ­ نمایی سه گونه است؛ مبالغه، اغراق، غلو.

مبالغه و اغراق آن است که در صفت کردن و ستایش و نکوهش کسی یا چیزی، افراط و زیاده روی کنند، چندان که از حد عادت معمول بگذرد و برای شنونده شگفت انگیز باشد؛ اما هرگاه گوینده اغراق و مبالغه را به درجه ­ای رسانده باشد که در عقل و عادت ممکن و باور کردنی نباشد، آن را غلو گویند؛ مانند بیت زیر که شاعر برای نشان دادن بزرگی و شکوه اسفندیار، در سخن خود غُلُو می ­کند و می­ گوید: اگر کوه آهن نام افراسیاب را بشنود، از ترس آب می­ شود!

شود کوه آهن چو دریایِ آب

اگر بشنود نامِ افراسیاب (فردوسی)

شاعران ایرانی، به نسبت، بیش از شاعران عرب به اغراق توجه داشته­ اند، از میان انواع ادبی، بهترین عرصه برای عرضۀ اغراق، حماسه است. در شعر فارسی، بهترین نمونه­ های اغراق را می ­توان در شاهنامۀ فردوسی یافت.

***

تفاوت مبالغه با سخن دروغ:

فرق مبالغه و اغراق با سخن دروغ در این است که در دروغگویی قصد فریبکاری دارند، اما در مبالغه و اغراق، قصد فریبکاری ندارند و مقصود گوینده، تزیین سخن است به صنعت مبالغه و اغراق، نه دروغگویی.

مسئلۀ دروغ و راست مربوط به زبانِ خبر است، در حالی که شعر، کلامی انشایی و عاطفی است، نه خبری و هدف کلام انشایی و عاطفی، نشان دادن عواطف شدید و در نتیجه، زیبایی آفرینی است، نه خبررسانی. اغراق و غلو ترفندهایی برای نشان دادن عواطف و احساسات گوینده هستند و جنبۀ خبری ندارند.

***

مثال و نمونه مبالغه و بزرگ نمایی:

در  بیت زیر آرایۀ غلو وجود دارد؛ شاعر در مدح پادشاه و برای توصیف خشم و هیبت او می­ گوید: کسی که با نیزۀ تو کشته شود، از ترس نیزۀ تو در روز قیامت حاضر نمی ­شود:

کسی کز سِنان تو جان داده باشد

ز بیمِ سِنان تو نآید به محشر (اَزرقی)

***

شاعر در بیت زیر، برای وصف بزرگی جام شراب، می­ گوید: آن جام شراب آنقدر بزرگ بود که یک کشتی می­ توانست بر روی آن بگذرد. شاعر در سخن خود غلو کرده است؛ زیرا هیچ جام شرابی آنقدر بزرگ نیست که یک کشتی بر روی آن بگذرد و چنین چیزی محال است:

بیاورد یک جام مِی می­گُسار

که کشتی بکردی برو بر گذار (فردوسی)

***

در بیت زیر، شاعر در ستایش پادشاه خود مبالغه می­ کند و می­ گوید: فرماندهان سپاه از صدای تو بسیار می ترسند، همان گونه که پرندگان و حیوانات وحشی از صدای طبل و زنگ می­ ترسند و فرار می ­کنند:

چنان رَمَند ز آوای تو سران سپاه

که مرغ آبی ز آوای طبل و وحش از زنگ (فرخی)

***

در بیت زیر، شاعر در توصیف حال و هوای میدان نبرد اغراق می­ کند و می­ گوید: از ضربه سم اسبان، زمین شش تکه شد و آسمان هشت تکه:

ز سمّ ستوران در آن پهن دشت

زمین شد شش و آسمان گشت هشت (فردوسی)

***

در بیت زیر، شاعر در توصیف دلاوری پهلوان داستان خود اغراق می­ کند و می­ گوید: من در روز جنگ با کمان خود می توانم آسمان را به زمین بدوزم:

که من از گشادِ کمان روز کین

بدوزم همی آسمان بر زمین (فردوسی)

***

اگر نظر و یا سوالی درباره‌ی اغراق و بزرگ نمایی دارید، لطفا در بخش نظرات مطرح کنید تا پاسخگوی شما باشیم.

 

17 نظرات
  1. سهیل می گوید

    عالی بود

  2. پژمان می گوید

    خیلی خوب بود. تشکر از سایت ادب آباد.

    1. yaghoot می گوید

      سلام وقت بخیر تشکر از نگاه زیبای شما

  3. شیرین بهاران می گوید

    مبالغه خیلی خوب توضیح دادید و مثالهای خوبی آوردید و کلاً خوب بود از شما سپاسگزارم.

    1. yaghoot می گوید

      سلام همراه گرامی ممنون از توجه و نظرتون

  4. سمیرا می گوید

    سلام، توضیحات مبالغه خوب کامل بود. خسته نباشید. ممنون از ادب آباد.🌻🌻

    1. yaghoot می گوید

      سلام همراه گرامی ادب آباد تشکر از دیدگاه زیبای شما

  5. ...... می گوید

    عالی

    1. ادب آباد می گوید

      درود بر شما دوست گرامی

  6. امین می گوید

    عالیه 😍😍

    1. ادب آباد می گوید

      درود دوست گرامی سپاس فراوان

  7. امین می گوید

    موافقم 👍👍👍

  8. پارسا پیروزفر می گوید

    موافقم 👍👍👍

  9. پارسا پیروزفر می گوید

    موافقم 👍👍👍
    خیلی خوب بود ‌‌😍😍😘😘💝💝

    1. ادب آباد می گوید

      درود دوست عزیز سپاس فراوان

  10. saman می گوید

    عالی بود

  11. saman می گوید

    دمتون گررم

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.